novinblog

اختراع (INVENTION) حاصل ثمره و تلاش فکری و تراوش ذهنی مخترع است که در قالب یک محصول صنعتی یا فرآیند صنعتی متبلور می شود . ثبت شرکتها سعی و کوشش هر جامعه بیشتر متوجه تشویق مخترعین برای اکتشافات و اختراعات جدید می باشد و به وسایل مختلفه درصدد تشویق مخترعین برمی آیند.البته اغلب اختراعات فوراَ و بلافاصله بوجود نمی آید بلکه هر اختراعی دنباله مطالعات و اکتشافات سابق بوده و تقریباَ تکامل یافته آن ها محسوب می شود.مثلاَ : ماشین بخار ، اتومبیل های سواری کنونی ، رادیو و تلویزیون همه مسبوق به سوابقی هستند که نمی شود همه آن ها را کار یک نفر دانست و بدین ترتیب جامعه و مخترع هر دو در یک اختراع جدید سهیم می باشند.
مرجع ثبت اختراع ، اداره ثبت شرکت ها و مالکیت صنعتی در تهران است. به موجب قوانین ثبت علایم تجاری و اختراعات، ثبت اختراع در ایران اختیاری است ولی اختراع در صورتی مورد حمایت قرار می گیرد که طبق شرایط مندرج در این قانون به ثبت رسیده باشد.

1-چه کسی می تواند تقاضای ثبت اختراع نماید؟
سیستم ثبت اختراع در ایران ، اعلامی است.بنابراین ،هر کس مدعی یکی از امور ذیل باشد می تواند تقاضای ثبت نماید:
1-ابداع هر محصول صنعتی جدید
2-کشف هر وسیله جدید یا اعمال وسایل موجوده به طریق جدید برای تحصیل یک نتیجه یا محصول صنعتی یا فلاحتی.
طبق ماده 28 قانون ثبت علایم تجارتی و اختراعات برای امور ذیل نمی توان تقاضای ثبت نمود:
1-نقشه های مالی
2-هر اختراع یا تکمیلی که مخل انتظامات عمومی یا منافی عفت یا مخالف حفظ الصحه عمومی باشد.
3-فرمول ها و ترتیبات دارویی.

3-آیا ایده قابل ثبت است؟
خیر- ایده ها زمانی قابلیت ثبت را دارند که به عمل رسیده باشند.بنابراین ، برای اینکه یک ایده را بتوان به ثبت رساند ، می بایست ایده به صورت ملموس و عینی و اجرایی درآید.

1. در صورتی که اختراع در خصوص فرآورده باشد.

اول-ساخت ، صادرات و واردات ،عرضه برای فروش ، فروش و استفاده از فرآورده
دوم-ذخیره به قصد عرضه برای فروش ، فروش یا استفاده از فرآورده

1. در صورتی که موضوع ثبت اختراع فرآیند باشد:

اول-استفاده از فرآیند
دوم-انجام هر یک از موارد مندرج در جزء (1 ) بند ( الف) این ماده در خصوص کالاهایی که مستقیماَ از طریق این فرآیند به دست می آید.
ب- مالک می تواند با رعایت بند (ج) این ماده و ماده (17) علیه هر شخص که بدون اجازه او بهره برداری های مندرج در بند (الف) را انجام دهد و به حق مخترع تعدی کند و یا عملی انجام دهد که ممکن است منجر به تعدی به حق مخترع شود،به دادگاه شکایت کند.
لازم به ذکر است حقوق ناشی از اختراع ثبت شده قابل انتقال است و در صورت فوت صاحب حق به ورثه او منتقل می شود.

6- مدت اعتبار ورقه ی اختراع چند سال است؟
مدت حق استفاده انحصاری از اختراع در همه کشورها به یک اندازه نیست و اغلب بین 16 الی 20 سال است.به موجب قوانین ایران ، مدت اعتبار ورقه اختراع به تقاضای مخترع می تواند 10،15 یا حداکثر 20 سال باشد و مدت مزبور صراحتاَ در ورقه اختراع قید می گردد.در چنین صورتی مخترع یا قائم مقام قانونی او حق انحصاری ساخت یا فروش اعمال یا استفاده از اختراع خود را خواهد داشت.
مدت اعتبار ورقه اختراع از تاریخ تسلیم اظهارنامه محسوب می گردد.

7- مدارک مورد نیاز برای ثبت اختراع کدامند؟
_اظهارنامه اختراع
_توصیف اختراع
_ادعا یا ادعاهای اختراع
_نقشه یا نقشه ها ، در صورت لزوم
_مدارک مثبت هویت متقاضی و مخترع
_درخواست کتبی مبنی بر عدم ذکر اسم مخترع ، چنانچه مخترع نخواهد اسم وی ذکر شود.
_مدارک مربوط به حق تقدم که باید همزمان با تسلیم اظهارنامه یا حداکثر ظرف 15 روز از آن تاریخ تسلیم شود.
_رسید مربوط به پرداخت هزینه های قانونی
_مدارک نمایندگی ، در صورتی که تقاضا توسط نماینده قانونی به عمل آید.

8- برای تجاری کردن اختراع به کجا می توان مراجعه کرد؟
برای تجاری سازی اختراع می توان به مجموعه مراکز فناوری سلامت دانشگاه ها با توجه به ماهیت اختراع مراجعه نمود.

9- چگونه می توان از اختراعات ثبت شده استعلام گرفت؟
با مراجعه به پایگاه اطلاعاتی روزنامه رسمی کشور می توان از اختراعات ثبت شده استعلام گرفت.
همچنین قابل ذکر است ، متقاضیان عزیز برای جستجوی اختراعات ثبت شده در اروپا و امریکا می توانند به نشانی HTTP://google.com/patents مراجعه فرمایند.

10-چنانچه تقاضای ثبت اختراع از طرف اداره ثبت رد شود آیا می توان نسبت به این تصمیم اعتراض نمود؟
بله-تقاضا کننده ثبت اختراع در صورتی که تقاضای او از طرف اداره ثبت رد شود نیز حق دارد به دادگاه شهرستان تهران مراجعه نموده و از تصمیم اداره ثبت شکایت کند.پس از رسیدگی و صدور حکم اداره ثبت مطابق رای دادگاه رفتار خواهد نمود.

شرکت تجاری عبارت از آنست که به موجب قرارداد دو یا چند نفر هر یک مقداری سرمایه می گذارند و با آن عملیات تجارتی انجام می دهند و سود و زیان حاصله را تقسیم می کنند.

• انواع شرکت های تجاری

در یک طبقه بندی، پلمپ دفاتر شرکت های تجاری را از لحاظ میزان مسئولیت اعضا می توان به چهار دسته به شرح ذیل تقسیم نمود:
1-شرکت های تجاری سرمایه ای
در این شرکت ها مسئولیت شرکا محدود به میزان سرمایه یا درصد سهام سرمایه هر شریک می باشد،مانند شرکت های سهامی عام و خاص و شرکت با مسئولیت محدود
2-شرکت های تجاری شخصی
در این نوع شرکت ها مسئولیت شرکا نامحدود است و تعهدات شرکت تسری به همه دارایی شرکا می نماید،مانند شرکت های تضامنی و نسبی
3-شرکت های تجاری مختلط
در این نوع شرکت ها مسئولیت بعضی از شرکا محدود به سرمایه آن ها و مسئولیت دیگران نامحدود است.این شرکت ها در واقع از اختلاط شرکت های سرمایه ای و شخصی به وجود می آیند،مانند شرکت های مختلط سهامی و غیر سهامی.شرکای نوع اول را شرکای عادی و شرکای نوع دوم را شرکای ضامن می گویند.
4-شرکت های تجاری کمیتی
در این نوع شرکت ها تعداد سرمایه گذاران زیاد است و شرکا مسئولیتی ندارند و اصولاَ قصد از ایجاد آن ها رفاه اعضای آن است.شرکت های تعاونی از این دسته اند.

• اقسام شرکت های تجاری

شرکت های تجاری به موجب ماده 20 قانون تجارت بر هفت قسم به شرح ذیل طبقه بندی شده اند.
1.شرکت های سهامی
2.شرکت های با مسئولیت محدود
3.شرکت های تضامنی
4.شرکت های نسبی
5.شرکت های مختلط سهامی
6.شرکت های مختلط غیر سهامی
7.شرکت های تعاونی تولید و مصرف

• اسم شرکت

شرکت مانند اشخاص حقیقی نامی دارد که به آن موسوم است و قانون تجارت ایران نیز در مورد همه شرکت ها مقرر کرده است که تحت نامی خاص تشکیل می شوند.
معمولاَ اسم شرکت اسم تجاری او نیز هست و از این نظر ، دارای ارزش اقتصادی بوده قسمتی از دارایی شرکت را تشکیل می دهد که قابل انتقال است ( ماده 579 ق.ت) به همین دلیل ، جز در مورد شرکت تضامنی ( ماده 117 ق.ت ) اگر اسم شرکت اسم یکی از شرکا باشد ، پس از خروجش از شرکت ، نمی تواند بدون عوض تغییر اسم شرکت را تقاضا بکند ، چه اسم مزبور متعلق به شرکت است و جزء دارایی محسوب می شود.
در انتخاب نام شرکت باید به نکات ذیل توجه داشت:
*جهت تعیین اسم شرکت حداقل تعداد سیلاب ها 3 سیلاب است.
* دارای سابقه ثبت نباشد.
*دارای معنا و مطابق با فرهنگ اسلامی باشد.
*واژه ی بیگانه نباشد و فارسی باشد.
*لاتین نباشد.
*از عنوان های دانشمندان و کاشفان در عصر حاضر انتخاب نشود.
*در انتخاب نام شرکت حتماَ باید از اسم خاص استفاده شود.
*برای انتخاب نام شرکت،نباید از کلمات کلیشه ای و خسته کننده استفاده کرد.
*استفاده از اسامی شهرها و رنگ ها و اعداد در اسم شرکت مانعی ندارد اما این کلمات جزء اسم شرکت شمرده نمی شوند و اسم شرکت باید غیر از این کلمات شامل سه کلمه باشد.
*اشخاص حقوقی که ثبت نام پیشنهادی آن ها مستلزم اخذ مجوز از مراجع ذیصلاح است باید پیش از ارایه تقاضای ثبت تاسیس به مرجع ثبت شرکت ها،به طریق مقتضی نسبت به اخذ مجوز اقدام و به ضمیمه مدارک تسلیم نمایند.

• ثبت شرکت

برای آنکه شرکتی به ثبت برسد ، رعایت یک سلسله اصول ضروری است.والا قابلیت ثبت نخواهد داشت.مقررات ثبت شرکت ها ، هم در قانون تجارت پیش بینی شده اند و هم در قانون ثبت شرکت ها.
ثبت شرکت ها در تهران در اداره ای به نام " اداره ثبت شرکت ها و مالکیت صنعتی " انجام می شود که یکی از دوائر اداره کل ثبت اسناد و املاک است. در خارج از تهران ، به موجب ماده 2 نظامنامه قانون تجارت وزارت عدلیه ( مصوب 1311 ) ، ثبت شرکت در اداره ثبت اسناد مرکز اصلی شرکت به عمل می آید.در نقاطی که اداره یا شعب ثبت اسناد وجود نداشته باشد ، در دفتر دادگاه محل انجام خواهد گرفت.در صورت اخیر ، شرکت باید در ظرف سه ماه از تاریخ تاسیس اداره یا شعبه اسناد در محل استقرار دادگاه ، خود را در دفتر ثبت اسناد به ثبت برساند.تقاضای ثبت شرکت باید توسط مدیران شرکت به عمل آید.
اولین گام جهت ثبت شرکت،فراهم نمودن مدارک لازم است. قانونگذار برای تاسیس و ثبت هر یک از انواع شرکت مدارک جداگانه ای را پیش بینی نموده است که در ذیل به آن ها اشاره می کنیم.
_مدارک مورد نیاز جهت ثبت شرکت سهامی عام:
1.دو نسخه اساسنامه ی شرکت
2.دو نسخه اظهارنامه
3.دو نسخه صورتجلسه ی مجمع عمومی موًسسین
4.دو نسخه صورتجلسه ی هیات مدیره
5.اگهی دعوت مجمع موًسسین در روزنامه ی تعیین شده
6.فتوکپی شناسنامه ی مدیران(در مورد اشخاص حقوقی ارائه ی برگ نمایندگی الزامی است)
7.گواهی بانکی مبنی بر واریز حداقل 35 % سرمایه ی شرکت
8.ارائه ی مجوز یا موافقت اصولی یا مجوز از مراجع ذیصلاح در صورت نیاز
_ مدارک مورد نیاز جهت ثبت شرکت سهامی خاص:
1.دو برگ اظهارنامه شرکت
2.دو جلد اساسنامه شرکت
3.دو نسخه صورتجلسه مجمع عمومی موسسین
4.دو نسخه صورتجلسه هیات مدیره با امضای مدیران منتخب
5.ارائه گواهی پرداخت حداقل 35% سرمایه شرکت از بانکی که حساب شرکت در شرف تاسیس در آن جا افتتاح شده است.
6.ارائه تقویم نامه کارشناس رسمی دادگستری (اگر آورده شرکت غیر نقدی منقول و یا غیر منقول باشد)
7.ارائه اصل سند مالکیت (اگر اموال غیر منقول جزء سرمایه شرکت باشد)
8.گواهی عدم سوءپیشینه ی کیفری همه ی اعضای هیات مدیره و بازرسان شرکت
9.ارائه ی اقرارنامه ی همه ی اعضا ی هیات مدیره مبنی بر اینکه کارمند رسمی دولت نیستند و مدیر عامل مبنی بر اینکه در شرکت دیگری سمت مدیریت عامل را دارا نیست.
10.در صورتیکه اعضا با سهامداران شخص حقوقی باشند،کپی آگهی تاًسیس،روزنامه ی رسمی،کپی روزنامه ی رسمی آخرین تغییرات + کپی شناسنامه و کارت ملی برابر اصل شده ی نماینده ی شخص حقوقی
11.در صورت حضور سهامدار خارجی در صورتیکه شخص حقیقی باشد کپی برابر اصل پاسپورت و ترجمه ی رسمی آن،در صورتیکه شخص حقوقی باشد ارائه ی گواهی ثبت شرکت در مرجع ثبت شده ی آن کشور که مبین آخرین وضعیت شرکت و ترجمه ی رسمی آن،همینطور اصل و ترجمه ی وکالتنامه
12.ارائه ی مجوز مربوط به فعالیت از مرجع ذیربط در صورت نیاز
_مدارک مورد نیاز جهت ثبت شرکت با مسئولیت محدود:
1.دو برگ تقاضانامه ی ثبت شرکت ها با مسئولیت محدود
2.دو برگ شرکت نامه
3.دو نسخه از اساسنامه
4.دو نسخه صورت جلسه ی مجمع عمومی موًسسین و هیاًت مدیره
5.فتوکپی شناسنامه کلیه شرکا و مدیران(اگر مدیر خارج از سهامداران انتخاب شود)
6.اخذ و ارائه مجوز مربوطه(در صورت نیاز)
_مدارک مورد نیاز برای شرکت تضامنی:
1.دو نسخه اساسنامه تکمیل شده
2.دو نسخه شرکتنامه تکمیل شده
3.دو نسخه تقاضانامه تکمیل شده
4.دو نسخه صورتجلسه ی هیات مدیره
5.دو نسخه صورتجلسه ی مجمع عمومی موسسین
6.اصل مجوز فعالیت از مراجع ذی ربط در مواردی که ثبت موضوع نیاز به مجوز داشته باشد.
7.تصویر برابر با اصل مدارک احراز هویت کلیه ی شرکاء،مدیران و هیات نظار(در مواردی که تعداد شرکا بیش از 12 نفر باشند)
8.اصل گواهی عدم سوءپیشینه جهت امضای هیئت مدیره،مدیر عامل
9.اصل وکالتنامه ی وکیل دادگستری در صورتی که ثبت شرکت توسط وکیل صورت پذیرد.
_مدارک مورد نیاز جهت ثبت شرکت تعاونی)هر کدام در 4 نسخه)
1.صورتجلسه ی تشکیل مجمع موًسس و اولین مجمع عمومی عادی و اسامی اعضا و هیاًت مدیره ی منتخب و بازرسان و مدیر عامل شرکت
2.اساسنامه ی مصوب مجمع عمومی
3.دعوتنامه تشکیل اولین مجمع عمومی عادی
4.طرح پیشنهادی و ارائه ی مجوز وزارت تعاون
5.رسید پرداخت مقدار لازم التاًدیه ی سرمایه،طبق اساسنامه
6.مدارک دعوت تشکیل اولین جلسه ی مجمع عمومی عادی(موضوع بند 2 ماده ی 32)
7.موافقت نامه ی تشکیل شرکت یا اتحادیه(تبصره ی ماده ی 51)
8.مجوز ثبت شرکت یا اتحادیه (بند 28 ماده ی 66 و بند 4 ماده ی 51)
_مدارک مورد نیاز جهت اخذ پروانه تاسیس شرکت تعاونی:
1.فتوکپی مدارک ثبت تعاونی که از مرجع ثبت دریافت شده است.
2.نسخه ای از روزنامه رسمی که آگهی تشکیل شرکت تعاونی در آن چاپ شده است.
3.تقاضانامه برای اخذ پروانه تاسیس که به عنوان اداره تعاون نوشته شده است.
_مدارک مورد نیاز جهت ثبت شرکت مختلط سهامی:
1.یک نسخه مصدق از شرکت نامه
2.یک نسخه مصدق از اساسنامه
3.اسامی مدیر یا مدیران شرکت
4.نوشته ای با امضای مدیر شرکت ،حاکی از تعهد پرداخت تمام سرمایه و پرداخت واقعی لااقل ثلث از آن سرمایه
5.سوابق مصدق از تصمیمات مجمع عمومی در موارد مذکور در مواد 40،41،44
6.نوشته ای با امضای مدیر شرکت،حاکی از پرداخت تمام سرمایه ی نقدی شرکای ضامن و تسلیم تمام سرمایه ی غیر نقدی با تعیین قیمت حصه های غیر نقدی
_مدارک مورد نیاز جهت ثبت شرکت مختلط غیر سهامی:
1.یک نسخه ی مصدق از شرکت نامه
2.یک نسخه ی مصدق از اساسنامه(اگر باشد)
3.اسامی شرکت یا شرکای ضامن که سمت مدیریت دارند.
_مدارک مورد نیاز جهت ثبت شرکت نسبی:
1.یک نسخه مصدق از شرکتنامه
2.یک نسخه مصدق از اساسنامه ( اگر باشد )
3.نام مدیر یا مدیران شرکت
4.نوشته ای به امضای مدیر شرکت حاکی از پرداخت تمام سرمایه نقدی و تسلیم تمام سرمایه غیر نقدی با تعیین قیمت حصه های غیر نقدی
برای ثبت شرکت ها ، ماده 10 قانون ثبت شرکت ها اصل مطالبه حق الثبت برای مرجع ثبت شرکت را پیش بینی کرده است.از آن جا که این میزان حق الثبت پیوسته در تغییر است ، ذکر جزییات آن در این جا ضرورت ندارد.
البته لازم به توضیح است که علاوه بر ثبت شرکت ، خلاصه شرکتنامه و منضمات آن باید انتشار پیدا کند ( ماده 197 ق.ت ) این امر باید در ظرف ماه اول ثبت هر شرکت و توسط اداره ثبت محل یا جانشین آن ، بسته به مورد ، در مجله رسمی دادگستری و یکی از جراید کثیرالانتشار مرکز اصلی شرکت ، به خرج خود شرکت انجام گیرد.( ماده 6 نظامنامه قانون تجارت وزارت عدلیه و تبصره آن ) مطابق ماده 7 نظامنامه مذکور ، این خلاصه باید متضمن نکات ذیل باشد:
1.نمره و تاریخ ثبت شرکت
2.مقدار سرمایه ( با تشخیص مقداری از آن که پرداخت شده و مقداری که شرکا پرداخت آن را تعهد کرده اند )
3.اسامی مدیر یا مدیران
4.تاریخ آغاز شرکت و ختم شرکت، در صورتی که برای مدت محدود تشکیل شده باشد.
در شرکت های تضامنی و شرکت مختلط اعم از سهامی و غیر سهامی ، علاوه بر نکات فوق باید اسم تمام شرکای ضامن نیز منتشر شود.

از نظر قانون ثبت اختراعات،طرح های صنعتی و علائم تجاری"هر گونه ترکیب خطوط یا رنگ ها و هرگونه شکل سه بعدی با خطوط،رنگ ها و یا بدون آن،به گونه ای که ترکیب یا شکل یک فرآورده صنعتی یا محصولی از صنایع دستی را تغییر دهد،طرح صنعتی است. پلمپ دفاتر در یک طرح صنعتی تنها دسترسی به یک نتیجه فنی بدون تغییر ظاهری مشمول حمایت از این قانون نمی باشد" .
مدت اعتبار طرح صنعتی پنج سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه ثبت آن خواهد بود.این مدت را می توان برای دو دوره پنج ساله متوالی دیگر پس از پرداخت هزینه های مربوط تمدید نمود.پس از انقضاء هر دوره که از پایان دوره شروع می شود یک مهلت شش ماهه برای پرداخت هزینه تمدید گردیده و همچنین جریمه تاخیر در نظر گرفته خواهد شد.

• ویژگی های لازم برای ثبت طرح صنعتی

طرح صنعتی زمانی قابل ثبت است که جدید و یا اصیل باشد.طرح صنعتی زمانی جدید است که از طریق انتشار به طور محسوس و یا از طریق استفاده به هر نحو دیگر قبل از تاریخ تسلیم اظهارنامه یا بر حسب مورد قبل از حق تقدم اظهارنامه برای ثبت در هیچ نقطه ای از جهان برای عموم افشاء نشده باشد.
طرح صنعتی در صورتی اصیل محسوب می شود که به طور مستقل توسط طراح پدید آمده و کپی و تقلید طرح های موجود نباشد،به نحوی که از دید یک کاربر آگاه،متفاوت از طرح هایی باشد که قبلاَ در اختیار عموم قرار گرفته است.
طرح های صنعتی ذیل قابل حمایت نیستند:
1-طرح هایی که تنها در نتیجه عملکرد فنی محصول ایجاد می شوند.
2-طرح های حاوی نمادها یا نشان های رسمی
3-طرح های مخالف نظم عمومی یا اخلاق حسنه

• مدارک مورد نیاز برای ثبت طرح صنعتی :

- مدارک مثبت هویت متقاضی و طراح؛(نظیر کپی شناسنامه و کارت ملی برابر اصل شده برای اشخاص حقیقی و آگهی تاسیس و آخرین تغییرات جهت اشخاص حقوقی به صورت خوانا)
- چنانچه طرح صنعتی دو بعدی باشد،5 نمونه از شکل یا تصویر گرافیکی یا 5 نمونه از طرح ترسیم شده به عنوان نمونه
- چنانچه طرح صنعتی سه بعدی باشد،5 نمونه از شکل یا تصویر گرافیکی یا 5 نمونه از طرح ترسیم شده به عنوان نمونه
- درخواست کتبی(به صورت اسکن شده و الصاق آن در پرونده الکترونیکی)مبنی بر عدم ذکر اسم طراح،چنانچه طراح نخواهد بود اسم وی ذکر شود.
- رسید مربوط به پرداخت هزینه اظهارنامه و در صورتی که اظهارنامه شامل دو یا چند طرح صنعتی است رسید مربوط به پرداخت هزینه های اضافی
- مدارک مربوط به حق تقدم که باید همزمان با تسلیم اظهارنامه یا حداکثر ظرف 15 روز از آن تاریخ تسلیم شود.
- مدارک نمایندگی،در صورتی که تقاضا توسط نماینده قانونی به عمل آید
شرایط و مشخصات فنی تصاویر ارسالی :
- در تصویر ارسالی طرح باید در یک زمینه ساده،به نحوی که قابل رویت باشد قرار گیرد.
- تصویر کالا بصورت رنگی باشد و حداکثر حجم آن KB500 باشد.
- سایر تصاویر حداکثر A4 باشد وحتماَ بصورت عمودی اسکن شود.

• شرکت های تجاری

برخلاف قانون مدنی در قانون تجارت تعریفی از شرکت های تجاری به عمل نیامده و تنها انواع آن مشخص گردیده است. ثبت شرکتها از روح قانون تجارت چنین استنباط می گردد که چون این مشارکت بر اساس قرارداد فی مابین شرکایی که حداقل دو نفر می باشند به وجود می آید نوعی عقد است و طبق ماده 190 ق.م باید تمام شرایطی که برای صحت عقد لازم است را دارا باشد. یکی از حقوق دانان در تعریف شرکت های تجاری آن را اجتماع دو یا چند شخص حقیقی یا حقوقی به منظور انجام عملیات تجاری و کسب سود را تعریف می کند.

اقسام شرکت های تجاری

ماده 20 باب سوم ( فصل اول) قانون تجارت، شرکت های تجاری را مشتمل بر 7 قسم ذیل تقسیم می کند:
1-شرکت های سهامی
2-شرکت های با مسئولیت محدود
3-شرکت های تضامنی
4-شرکت های نسبی
5-شرکت های مختلط سهامی
6-شرکت های مختلط غیر سهامی
7-شرکت های تعاونیی تولید و مصرف
مطالعات تاریخی و بازرگانی نشان می دهد از میان شرکت های فوق شرکت های ردیف 1-2-3 و 6 یعنی شرکت های سهامی، با مسئولیت محدود ، تضامنی و نسبی در زمره شرکت های فعال و متداول در امر تجارت و امور بازرگانی محسوب گردیده و شرکت های ردیف 5-4 و 7 یعنی شرکت های مختلط غیر سهامی – مختلط سهامی و تعاونی چندان در عرصه تجارت و بازرگانی و امور انتفاعی، نمود نداشته و حذف و ابطال آن ها از زمره شرکت های بازرگانی هیچگونه خلاء یا مشکلی در این خصوص ایجاد نخواهد کرد.چرا که مجموع شرکت های مختلط سهامی و غیر سهامی که از زمان تصویب قانون تجارت تا پایان دهه 80 تاسیس گردیده اند به عدد 30 بالغ نمی شود و بسیاری از همین تعداد اندک نیز به فاصله کمی از زمان ایجاد ، منحل و یا بلااستفاده رها شده اند.
شرکت های تعاونی ، نیز عمدتاَ در جهت رفاه حال شرکاء تشکیل گردیده و عملاَ در عدد شرکت های تجاری و انتفاعی محسوب نمی شوند.

• طبقه بندی شرکت های تجاری

انواع شرکت های تجاری را می توان به دو دسته شرکت های سرمایه و شرکت های شخص طبقه بندی نمود که ذیلاَ به بررسی هر یک می پردازیم.
الف- شرکت های سرمایه
در شرکت های سرمایه ، فقط سرمایه مورد توجه قرار می گیرد، نه شخص سرمایه گذار ، زیرا در این نوع شرکت ها ، مسئولیت هر یک از سهامداران در مقابل اشخاص ثالث به حصه خود که " سهم " نامیده می شود، محدود می گردد.از مشخصات بارز این نوع شرکت ها، قابل انتقال بودن سهام است و با فوت سهامدار، اوراق سهام به وراث وی منتقل می گردد.در شرکت های سرمایه پس از فوت، ورشکستگی یا ممنوعیت قانونی و قضایی سهامدار، شرکت همچنان به حیات خود ادامه می دهد.شرکت های سهامی خاص و عام و شرکت های مختلط سهامی و تعاونی جزو شرکت های سرمایه محسوب می شوند.
ب- شرکت های شخص
در این نوع شرکت ها، شخصیت و روابط شرکاء با یکدیگر اهمیت مخصوصی دارد و مسئولیت هر یک از شرکای ضامن در مقابل اشخاص ثالث، نامحدود و تضامنی است و شخص ثالث می تواند برای وصول طلب خود به فرد فرد شرکا مراجعه نماید و شریک ضامن، ملزم به تادیه طلب شرکت می باشد.
اصولاَ در شرکت های شخص، سهم الشرکه در حال حیات یا پس از فوت قابل انتقال نیست مگر با رضایت سایر شرکاء.شرکت های تضامنی و نسبی از جمله شرکت های شخص هستند و شرکت های مختلط غیر سهامی و شرکت با مسئولیت محدود را نیز می توان جزء شرکت های شخص دانست.

در دنیای امروز، زندگی بدون مبادلات ممکن نیست و افراد و اجتماعات برای رفع حوائج خود به یکدیگر احتیاج دارند. اخذ کارت بازرگانی در نتیجه ی اکتشافات و ترقیات محیرالعقولی که در قرن اخیر در صنایع و حمل و نقل پیدا شده ، اصول بازرگانی اساس اقتصاد قرار گرفته است.
در این راستا، برای تولید و استفاده از منابع طبیعی و صنعتی و حمل و نقل و تاسیس موسسات بزرگ تولیدی و صنعتی که سرمایه های کلان و اجتماع کارگران را ایجاب می نمود، شرکت ها که دارای شخصیت حقوقی جداگانه ای می باشند، بوجود آمدند که به تدریج نفوذ زیادی در سیاست اقتصادی پیدا کردند.
تاسیس و ثبت شرکت ها معاملات اقتصادی را توسعه داد و باعث رونق اقتصاد شد ، بدین منظور مزایایی برای شرکت های ثبت شده در نظر گرفته شد تا زمینه ی تسهیل در روابط تجاری و اقتصادی فراهم آید. در ذیل، به برخی از مهم ترین تسهیلات و مزایایی که شرکت های ثبت شده از آن برخوردارند می پردازیم.

• حمایت قانون از حقوق کلیه شرکاء ، طرفین همکاری

هر گاه شرکت به ثبت برسد، قراردادهای منعقده بین شرکا رسمی بوده و بعد ها هیچ یک نمی توانند مانند اسناد غیر رسمی از وجود شرکت نامه و اساسنامه و سایر تصمیماتی که به ثبت می رسد اظهار بی اطلاعی نموده و یا به ایراداتی که درباره ی اسناد غیر رسمی ممکن است وارد نمود استناد نمایند. بنابراین، در پیشامدهایی همچون اختلافات احتمالی مابین اعضاء و همچنین در مقابل اشخاص ثالث روند حل اختلافات و مشکلات نسبت به شراکت شخصی بسیار ساده تر و مدون و از طریق قانون قابل پیگیری خواهد بود.

• فعالیت رسمی و قانونی

با فعالیت به صورت شرکت کلیه امور تجاری و غیر تجاری شرکت به صورت رسمی و قانونی صورت گرفته و اعتبار بیشتری خواهد یافت. به همین دلیل، افراد تمایل بیشتری به همکاری با شرکت های ثبت شده خواهند داشت.لذا ، فعالیت تحت عنوان شرکت به علت امتیازاتی که قانون برای شرکت ها در نظر گرفته است و حمایت هایی که از اشخاص حقوقی به عمل می آورد همچون اعطای وام و ... موجب اطمینان خاطر شرکت ها جهت فعالیت با امنیت شغلی بیشتر نسبت به فعالیت شخصی می گردد.

• امتیازات اعتبارات وام تسهیلات

بسیاری از تسهیلات و اعتبارات دولتی و وام های بانکی ، در اکثر موارد تنها به شرکت ها اعطا می شود.عموماَ این وام ها با سود بسیار کم و دارای زمان تنفس است و بازپرداخت پول طی دوره های بلند مدت امکان پذیر است.

• امکان حضور در مناقصات و مزایدات

امکان شرکت در مناقصه و مزایده و قراردادهای دولتی تنها برای اشخاص حقوقی امکان پذیر است و شخص حقیقی نمی تواند به صورت تکی و بدون داشتن شرکت در مناقصات و مزایدات دولتی ثبت نام کند.

• جلب اعتماد مشتریان

ثبت شرکت از لحاظ معامله کنندگان با شرکت در درجه ای از اهمیت است که بدون مراجعه به آن اغلب نمی توانند معامله کنند.زیرا کسی که قرارداد مهمی با شرکت منعقد می نماید یا معامله ی مهمی انجام می دهد باید بداند که سرمایه ی شرکت تا چه اندازه است و اختیار مدیران شرکت تا چه حدود بوده و بالاخره قدرت و توانایی این شخصیت حقوقی به چه میزان است.
در این رابطه ، تمامی سوابق و اطلاعات با اهمیت یک شرکت از جمله تاریخ ثبت شرکت اسامی کلیه اعضای هیات مدیره و سمت آن ها ، اشخاصی که حق امضاء دارند، آدرس قانونی شرکت ، موضوعاتی که شرکت مجاز به فعالیت در حیطه آن می باشد ، شعب احتمالی، میزان سرمایه شرکت ثبت شده و هر گونه تغییرات بعدی انجام شده در شرکت تماماَ در روزنامه رسمی کشور ثبت شده و قابل استعلام از مراجع رسمی و دولتی است که قطعاَ چنین شفافیتی موجب جلب اعتماد مشتریان و افزایش اعتبار شرکت خواهد بود.
علاوه بر آن،به نحوی که در اغلب ممالک معمول است هر شخص خارجی ولو این که ظاهراَ ذینفع نباشد می تواند به پرونده ای که برای ثبت شرکت تشکیل شده مراجعه و از محتویات آن اطلاع حاصل کند.در کشور ما این قسمت ضمن آیین نامه ی مصوبه ی خرداد 1310 و مقررات 10 اسفند 1327 وزارت دادگستری مقرر گردیده «مراجعه به دفاتر ثبت شرکت ها اعم از ایرانی و خارجی برای عموم آزاد و هر ذینفعی می تواند از مندرجات آن سواد مصدق تحصیل کند» .

• اخذ و اعطای نمایندگی

ثبت شرکت بهترین راه داشتن نمایندگی شرکت های بزرگ است.به طور معمول، شرکت های بزرگ و معتبر برای جلوگیری از مشکلات قانونی بیشتر ترجیح می دهند با شرکت های ثبت شده همکاری داشته باشند.

• دریافت جوازها

اکثر مجوزهایی که اخذ آن از نهادهای دولتی برای انجام فعالیت های مختلف الزامی است در بسیاری از موارد تنها به شرکت ها تخصیص می یابد.

• بهره مندی از معافیت های مالیاتی با توجه به نوع شرکت

( جهت کسب اطلاعات بیشتر در این رابطه، لطفاَ رجوع کنید به مقاله ی معافیت مالیاتی)

• استفاده آسان از خدمات ارزش افزوده ای نظیر سرویس پیامک ، پرداخت اینترنتی و ...

• سابقه تاریخی و قانون گذاری

قانون تجارت مصوب 1304 موضوع شرکت های تعاونی را پیش بینی نمود و در قانون مصوب 1311 مواد 190 تا 195 به شرکت های تعاونی تولید و مصرف اختصاص یافت. سپس در تاریخ 16 خرداد 1350 قانون شرکت های تعاونی تصویب گشت که دارای 49 ماده بود. اخذ کارت بازرگانی در سال 1365 طرح قانونی بخش تعاون ، اقتصادی جمهوری اسلامی ایران که در اصل 44 ق.ا به آن اشاره شده است تهیه و به مجلس تسلیم شد و سپس تحت عنوان قانون بخش تعاون اقتصاد جمهوری اسلامی ایران در 71 ماده و 500 تبصره در 24/6/1370 به تصویب رسید که در آن دو نوع تعاونی تولید و توزیع پیش بینی شده است و همین قانون حاکم بر قسمت های تعاونی می باشد و قوانین و مقررات قبلی مغایر این قانون ملغی گردیده اند.( ماده 71 قانون مذکور ) این شرکت به منظور بهبود وضع اقتصادی شرکا و تامین حوائج آن ها تشکیل می گردد.

• انواع و اهداف شرکت های تعاونی

تعریف : شرکت تعاونی ، شرکتی است که بین اشخاص حقیقی، برای فعالیت در امور مربوط به تولید و توزیع، در جهت اهداف مندرج در قانون بخش تعاونی ، به منظور بهبود وضع اقتصادی و اجتماعی اعضاء از طریق همکاری و تشریک مساعی آن ها با رعایت قانون مزبور تشکیل می گردد.( مستفاد از ماده 8 ق.ت.ج.ا)
اهداف این شرکت ها مطابق ماده 1 (ق.ت.ج.ا) به این شرح می باشد :
1-ایجاد و تامین شرایط و امکانات کار برای همه به منظور رسیدن به اشتغال کامل
2- قرار دادن وسائل کار در اختیار کسانی که قادر به کارند ولی وسائل کار ندارند.
3- پیشگیری از تمرکز و تداول و ثروت در دست افراد و گروه های خاص جهت تحقق عدالت اجتماعی
4- جلوگیری از کارفرمای مطلق شدن دولت
5- قرار گرفتن مدیریت و سرمایه و منابع در اختیار نیروی کار و تشویق بهره برداری مستقیم از حاصل کار خود .
6- پیشگیری از انحصار ، احتکار ، تورم ، اضرار به غیر
7- توسعه و تحکیم مشارکت و تعاون عمومی بین همه مردم
در فصل پنجم قانون تعاون جمهوری اسلامی به دو نوع شرکت تعاونی اشاره شده است :
1-تعاونی تولید
2- تعاونی توزیع
تعاونی تولید شامل تعاونی های مربوط به امور کشاورزی ، دامداری ، پرورش و صید و ماهی و ... می باشد و هر عضو باید به کار اشتغال داشته باشد.
به موجب ماده 27 : تعاونی توزیع تعاونی هایی هستند که نیاز مشاغل تولیدی و یا مصرف کنندگان عضو خود را در چهارچوب مصالح عمومی و به منظور کاهش هزینه تعاونی ها تامین می نمایند.

• اصول حاکم بر شرکت تعاونی

1-هدف از ایجاد شرکت تحصیل سود نمی باشد بنابراین کاربرد کلمه سود در خصوص درآمد آن ها جایز نیست و آنچه به شرکا داده می شود مازاد دریافتی است که به نسبت معاملات انجام با شرکت توسط شرکا به آن ها پرداخت می شود.
2- دولت نظارت بیشتری نسبت به سایر شرکت های تجاری بر این نوع شرکت دارد . این امر به علت نقش مهم تعاونی در اقتصاد و حمایت از قشر ضعیف جامعه است .
3- هر شریک صرف نظر از میزان سهمش دارای یک رای می باشد.
4- علی الاصول تنها شرکا حق استفاده از مزایای آن را دارند اما در عمل دیده می شود که به اشخاص خارج اجازه معامله با شرکت داده می شود. اما سود ، مختص شرکا است .
5- برای تشکیل شرکت تعاونی حداقل وجود 7 شریک ضروری می باشد.
6- شرکت تعاونی معمولاَ اختیاراتی همچون معافیت از مالیات ، اخذ وام های بدون بهره ، اولویت در معاملات با موسسات دولتی و ... دارند.

به موجب قانون ، ادعا حدود حمایت یک اختراع را تعیین می کند ، تنظیم ادعانامه یکی از مهم ترین و اساسی ترین مراحل ثبت اختراع است که به دقت بسیار بالایی نیاز دارد ، چرا که ادعانامه ای که به درستی تنظیم نشده باشد، می تواند طرح شما را در نظر دیگران به شدت بی ارزش نشان دهد. لذا، توصیه می شود در این زمینه حدالمقدور از نظر کارشناسان علم حقوق بهره جویید. ثبت شرکت در ذیل ، ضمن توضیح مختصری راجع به اختراع ، به شرایط ادعای اختراع می پردازیم .

• اختراع چیست و کدام اختراعات قابلیت ثبت دارند؟

اختراع عبارت است از طرح ریزی مربوط به تهیه و ساخت یک وسیله یا کالای جدیدی که در صنعت، کشاورزی ، بازرگانی و غیره کاربرد داشته باشد مانند اختراع اتومبیل، هواپیما، یخچال، تلویزیون و از این قبیل
اختراعی قابل ثبت است که حاوی ابتکار جدید و دارای کاربرد صنعتی باشد. ابتکار جدید عبارت است از آنچه که در فن یا صنعت قبلی وجود نداشته و برای دارنده مهارت عادی در فن مذکور معلوم و آشکار نباشد و از نظر صنعتی ، اختراعی کاربردی محسوب می شود که در رشته ای از صنعت قابل ساخت یا استفاده باشد. مراد از صنعت معنای گسترده آن است و شامل مواردی نظیر صنایع دستی ، کشاورزی ، ماهیگیری و خدمات نیز می شود.
عناصر تعریف و مراحل مختلف اختراع به شرح ذیل است:
1.طرح ریزی یک وسیله و یک کالا که در حقیقت نتیجه فکر، ابتکار و خلاقیت صاحب آن است.
2. مرحله ساخت آن است که طرح باید قابلیت انتقال از فکر به عمل و پیاده شده را داشته باشد.این مرحله ممکن است به وسیله صاحب فکر (مخترع) انجام شود یا دیگری
3. اگرچه در قانون فقط به "شعب مختلف صنعتی یا فلاحتی" اشاره شده است ولی قاعدتاَ نباید این قید، قید حصری باشد و باید آن را به عنوان تمثیل تلقی کرد.
بنابراین اختراع ممکن است در هر زمینه ای تحقق پیدا کند.
4.اختراع باید جدید باشد و سابقه نداشته باشد والا اختراع نیست بلکه شبیه سازی است.
طبق ماده 27 قانون ثبت علائم و اختراعات، کسانی می توانند تقاضای ثبت اختراع و اکتشاف کنند که مدعی یکی از امور ذیل باشند:
1.ابداع هر محصول صنعتی جدید
2.کشف هر وسیله جدید یا اعمال وسایل موجود به طریق جدید برای یک نتیجه یا محصول صنعتی یا فلاحتی
ثبت اختراع مستلزم تسلیم اظهارنامه به مرجع ثبت است. اظهارنامه ثبت اختراع باید در سه نسخه و در فرم مخصوص و به زبان فارسی تنظیم شده و پس از ذکر تاریخ ، توسط متقاضی یا نماینده قانونی وی امضاء شود.

• شرایط ادعای اختراع

مطابق ماده 11 ادعای اختراع باید عناصر اختراعی را که حمایت از آن درخواست شده درچهارچوب مشخصه فنی تعیین کند . .هر اختراع می تواند مشتمل بر یک یا چند ادعا باشد.ادعا یا ادعا ها باید صریح و منجز بوده و دارای شرایط ذیل باشد :
الف) معقول بودن تعداد آنها با توجه به ماهیت اختراع و شماره گذاری ترتیبی آن ها در صورت تعدد
ب ) از اطلاعات افشاء شده در توصیف اختراع فراتر نرود و به طور کامل در توصیف اثبات و مدلل شده باشد.
ج ) ویژگی های فنی قابل حمایت را با استفاده از جملات مثبت ، بیان نماید .
د) جز در موارد غیر قابل اجتناب ، از ارجاع به نقشه ها یا توصیف امتناع گردد و تا حد ممکن از به کار بردن عباراتی مانند " همان طور که در توصیف آمد " یا " همان طور که در نقشه ها نشان داده شده " خودداری شود.
ه- در صورتی که برای فهم ادعا ارجاع به نقشه ضرورت داشته باشد ، پس از بیان ادعا ، شماره صفحه نقشه و علامت مشخص کننده آن در داخل پرانتز ذکر گردد.
ی- مشتمل بر شیوه اجرا و مزایای اختراع نباشد.
اداعا یا ادعاها ممکن است ناظر بر فرآورده ، فرآیند ، فرآیند دستیابی به یک فرآورده و یا ترکیبی از فرآیند و فرآورده باشد ، مشروط بر اینکه راجع به یک مفهوم اختراعی باشد.

• در مورد ثبت اختراع موارد ذیل قابل توجه است:

اولاَ: هر اختراع یا تکمیل اختراع یا اکتشافی که قبل از تاریخ تقاضای ثبت خواه در ایران خواه در خارجه به نحوی از طریق رسانه های گروهی معرفی شده و یا به مورد عمل و استفاده درآید، اختراع و اکتشاف جدید محسوب نمی شود.
ثانیاَ: در صورتی که حق اختراع و اکتشاف از طریق ارث به دیگری منتقل شود یا به نحو دیگری واگذار شود، در صورتی انتقال معتبر است که به نام مالک جدید به ثبت برسد. (هر نوع واگذاری این گونه حقوق باید به موجب سند رسمی باشد والا اعتبار ندارد).حتی اگر انتقال در خارج انجام شده باشد، در ایران وقتی اعتبار دارد که به ثبت رسیده باشد.
ثالثاَ: ثبت اختراع مستلزم پرداخت هزینه مخصوصی است به نام حق الثبت که در موقع ثبت و همه ساله باید از طرف کسی که اختراع به نام او ثبت می شود پرداخت شود.
رابعاَ: برای امور ذیل نمی توان تقاضای ثبت نمود.
1.نقشه های مالی
2.هر اختراع یا اکتشاف یا تکمیل آن ها که مخل انتظامات عمومی یا منافیات عفت یا مخالف حفظ الصحه عمومی باشد.

وفق ماده 17 قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری ، دولت یا شخص مجاز از طرف آن ، با رعایت ترتیبات ذیل می توانند از اختراع بهره برداری نمایند . ثبت شرکت الف – در مواردی که با نظر وزیر یا بالاترین مقام دستگاه ذی ربط منافع عمومی مانند امنیت ملی ، تغذیه ، بهداشت یا توسعه سایر بخش های حیاتی اقتصادی کشور ، اقتضاء کند که دولت یا شخص ثالث از اختراع بهره برداری نماید و یا بهره برداری از سوی مالک یا شخص مجاز از سوی او مغایر با رقابت آزاد بوده و از نظر مقام مذکور ، بهره برداری از اختراع رافع مشکل می باشد.
موضوع در کمیسیونی مرکب از رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور ، یکی از قضات دیوان عالی کشور با معرفی رئیس قوه قضاییه ، دادستان کل کشور ، نماینده رییس جمهور و وزیر یا بالاترین مقام دستگاه ذی ربط مطرح و در صورت تصویب ، با تعیین کمیسیون مذکور سازمان دولتی یا شخص ثالث بدون موافقت مالک اختراع ، از اختراع بهره برداری می نماید.
ب- بهره برداری از اختراع محدود به منظوری خواهد بود که در مجوز آمده است و مشروط به پرداخت مبلغ مناسب به مالک مذکور با در نظر گرفتن ارزش اقتصادی مورد اجازه می باشد . در صورتی که مالک اختراع یا هر شخص ذی نفع دیگر توضیحی داشته باشند ، کمیسیون پس از رسیدگی به اظهارات آنان و لحاط کردن بهره برداری در فعالیت های غیر رقابتی اتخاذ تصمیم خواهد کرد. کمیسیون می تواند بنا به درخواست مالک اختراع ثبت شده یا سازمان دولتی یا شخص ثالثی که مجوز بهره برداری از اختراع ثبت شده را دارد ، پس از رسیدگی به اظهارات طرفین یا یکی از آن ها در محدوده ای که ضرورت اقتضاء نماید ، نسبت به تصمیم گیری مجدد اقدام کند.
ج- در صورتی که مالک اختراع ادعا نماید که شرایط و اوضاع و احوالی که باعث اتخاذ تصمیم شده دیگر وجود ندارد و امکان تکرار آن میسر نیست و یا این که ادعا نماید سازمان دولتی یا شخص ثالثی که توسط کمیسیون تعیین شده نتوانسته طبق مفاد تصمیم و شرایط آن عمل کند ، موضوع در کمیسیون مطرح و بررسی و پس از استماع اظهارات مالک اختراع ، وزیر یا بالاترین مقام دستگاه ذی ربط و بهره بردار ، اجازه بهره برداری لغو شده و حسب مورد اجازه بهره برداری برای مالک یا بهره بردار دیگر صادر می شود. با احراز شرایط مقرر در این بند ، اگر کمیسیون تشخیص دهد حفظ حقوق قانونی اشخاصی که این اجازه را کسب کرده اند ، بقاء تصمیم را ایجاب می نماید آن تصمیم را لغو نمی کند.
در مواردی که اجازه بهره برداری توسط کمیسیون به شخص ثالثی داده شده است ، می توان آن مجوز را فقط به همراه شرکت یا کسب و کار شخص تعیین شده از طرف کمیسیون یا به همراه قسمتی از شرکت یا کسب و کاری که اختراع در آن بهره برداری می شود ، انتقال داد.
د- اجازه بهره برداری موضوع این ماده مانع انجام امور ذیل نیست :
1-انعقاد قرارداد بهره برداری توسط مالک اختراع ، با رعایت مقررات این ماده
2- بهره برداری مستمر از حقوق تفویضی توسط مالک اختراع طبق مندرجات بند ( الف ) ماده ( 15 )
3- صدور اجازه استفاده ناخواسته طبق اجزاء (1) و (2) بند (ح ) این ماده
ه- درخواست اجازه بهره برداری از کمیسیون باید همراه دلیل و سندی باشد که به موجب آن ثابت شود دستگاه دولتی یا شخص مجاز ، از مالک اختراع درخواست بهره برداری را با شرایط معقول و ظرف مدت زمان متعارف تحصیل نماید.
رعایت مراتب این بند ، در صورت فوریت ناشی از مصالح ملی یا موارد حصول شرایط قهریه در کشور کلاَ به تشخیص کمیسیون لازم نخواهد بود ، مشروط بر آن که در این قبیل موارد مالک اختراع در اولین فرصت ممکن از تصمیم کمیسیون مطلع شود.
و- بهره برداری از اختراع توسط سازمان دولتی یا اشخاص ثالثی که توسط کمیسیون تعیین شده اند ، برای عرضه در بازار ایران است .
ز- اجازه کمیسیون در خصوص بهره برداری از اختراع در زمینه فناوری نیمه هادی ها ، تنها در موردی جایز است که به منظور استفاده غیر تجاری عمومی بوده یا در موردی باشد که وزیر یا بالاترین مقام دستگاه ذی ربط تشخیص دهد که نحوه استفاده از اختراع ثبت شده توسط مالک یا استفاده کننده آن غیر رقابتی است .
ح- پروانه بهره برداری بدون موافقت مالک ، در موارد ذیل ترتیباتی که ذکر می شود قابل صدور است .
1- در صورتی که در یک گواهینامه اختراع ادعا شده باشد که بدون استفاده از یک اختراع ثبت شده قبلی قابل بهره برداری نیست و اختراع موخر نسبت به اختراع مقدم ، متضمن پیشرفت مهم فنی و دارای اهمیت اقتصادی قابل توجه باشد ، اداره مالکیت صنعتی به درخواست مالک اختراع موخر پروانه بهره برداری از اختراع مقدم را در حد ضرورت ، بدون موافقت مالک آن ، صادر می کند.
2- در مواقعی که طببق جزء (1) این بند پروانه بهره برداری بدون موافقت مالک صادر شده باشد ، اداره مالکیت صنعتی به درخواست مالک اختراع مقدم ، پروانه بهره برداری از اختراع موخر را نیز بدون موافقت مالک آن صادر می کند.
3- در صورت درخواست صدور پروانه بهره برداری، بدون موافقت مالک طبق اجزاء (1) و (2) این بند در تصمیم مربوط به صدور هر یک از پروانه های مذکور ، حدود و کاربرد پروانه و مبلغ مناسبی که باید به مالک اختراع ذی ربط پرداخت شود و شرایط پرداخت ، تعیین می شود.
4- در صورت صدور پروانه بهره برداری، طبق جزء (1) انتقال آن فقط به همراه اختراع موخر و در صورت پروانه بهره برداری طبق جزء (2) انتقال آن فقط به همراه اختراع مقدم مجاز است .
5- درخواست صدور پروانه بهره برداری بدون موافقت مالک مشروط به پرداخت هزینه مقرر می باشد.
6- در صورت صدور پروانه بهره برداری بدون موافقت مالک ، اجزا (1) و (2) این بند و بندهای (ب) تا (و ) و نیز بند (ط) این ماده قابل اعمال است .
ط- تصمیمات کمیسیون در محدوده بندهای این ماده ، در دادگاه عمومی تهران قابل اعتراض است .

هر شرکت تعاونی باید دارای اساسنامه باشد. قانون شرکت های تعاونی بیان صریحی درباره لزوم اساسنامه برای شرکت تعاونی ندارد ، اخذ کارت بازرگانی ولی از بند دو ماده 51 قانون مذکور که اساسنامه را یکی از مدارکی ذکر می کند که باید برای تشکیل و ثبت شرکت تعاونی ارائه شود و بند 1 ماده 32 آن که تهیه و پیشنهاد اساسنامه به اولین مجمع عمومی عادی برای تصویب را از وظایف مجمع موسس قرار می دهد ، لزوم داشتن اساسنامه برای شرکت تعاونی مستفاد می شود.
اساسنامه حاوی نکات و مقرراتی است که نوع شرکت تعاونی و موضوع و حدود فعالیت آن ، مراجع تصمیم گیری و مدیریت و نظارت شرکت و وظایف و اختیارات آن ها و حقوق و تکالیف اعضا را تعیین می کند و پس از تصویب به صورت سندی در می آید که مندرجات آن برای کلیه اعضای شرکت تعاونی ( اعضای اولیه شرکت – اعم از آنکه در موقع طرح و تصویب آن در اولین مجمع عمومی عادی حضور داشته و به آن رای موافق داده یا نداده باشند یا در مجمع مذکور حضور نداشته باشند – و اعضایی که بعداَ به عضویت شرکت پذیرفته می شوند ) و اداره کنندگان شرکت لازم الرعایه است. به علاوه همان طور که می دانیم اساسنامه انواع شرکت های تعاونی از منابع حقوق تعاون به شمار می رود.
اساسنامه شرکت تعاونی طبق قانون بخش تعاونی ، باید حاوی نکات ذیل باشد :

_ نام شرکت با قید کلمه تعاونی ؛
_ نوع شرکت ( تولیدی یا توزیعی بودن و نوع فعالیت )؛
_ هدف شرکت ؛
_ مرکز اصلی عملیات و نشانی ؛
_ سرمایه شرکت ( میزان سرمایه ، تعداد سهام ، ارزش هر سهم ، تعداد سهامی که هر عضو می تواند داشته باشد ، میزان مبلغ لازم التادیه هر سهم ، حداکثر مدت برای تادیه مبلغ پرداخت نشده سهام ، با نام و غیر قابل تقسیم بودن سهام ، مقررات راجع به ورقه سهم ، شرایط انتقال سهام ، سرمایه گذاری ارگان های دولتی و عمومی در شرکت ، هدایای نقدی و جنسی افراد و موسسات ) ؛
_ مقررات راجع به عضو ( شرایط ورود به عضویت ، مرجع قبول عضو ، موارد خرج از عضویت ، شرایط اخراج عضو و مرجع تصمیم گیری در اخراج ، حقوق و تکالیف اعضا ) ؛
_ مجامع عمومی شرکت ( انواع مجامع و مقررات راجع به آن ها از قبیل مقررات راجع به دعوت ، نصاب رسمیت جلسات ، اکثریت لازم برای اتخاذ تصمیمات و انتخاب هیئت مدیره و بازرسان ، وظایف و اختیارات و صلاحیت های مجامع عمومی ) ؛
_ هیئت مدیره و مدیر عامل ( تعداد اعضای اصلی و علی البدل ، وظایف و اختیارات و مقررات راجع به اعمال مدیریت و تصمیم گیری ، مدیر عامل و وظایف و حدود اختیارات وی ، شرایط لازم برای انتخاب شدن به مدیریت و مدیر عاملی ) ؛
_ بازرس یا بازرسان ( تعداد بازرسان اصلی و علی البدل ، شرایط لازم برای انتخاب شدن ، وظایف و حدود اختیارات ، حق الزحمه بازرسان ) ؛
_ مقررات مالی ( سال مالی شرکت ، مقررات راجع به ترازنامه و حساب سود و زیان ، سود خالص شرکت و ترتیب تقسیم آن ، ذخیره قانونی و اندوخته احتیاطی و میزان آن ها ) ؛
_ مقررات مختلف از قبیل مقررات راجع به عضویت شرکت در اتحادیه های تعاونی ، اتاق تعاون و صندوق تعاون ، مقررات راجع به سرمایه گذاری و به کار انداختن وجوه مازاد بر احتیاج شرکت ، مقررات راجع به استقراض و تحصیل اعتبار و دریافت قرض الحسنه برای توسعه یا رفع تنگناهای مالی ؛
_ ضوابط ادغام شرکت با شرکت تعاونی دیگر ؛
_ موارد انحلال شرکت تعاونی و طرز تصفیه .
در خاتمه لازم به ذکر است ، تصویب اساسنامه شرکت در اولین مجمع عمومی عادی و با اکثریت حداقل دو سوم آرای اعضای حاضر در آن صورت می گیرد و تغییر آن در حدود مقررات قانون بخش تعاونی در صلاحیت مجمع عمومی فوق العاده است که باید به تصویب لااقل سه چهارم اعضای حاضر در آن برسد.
نمونه اساسنامه برای شرکت های تعاونی به وسیله وزارت تعاون تهیه شده و در اختیار موسسان شرکت های تعاونی و سایر مراجعه کنندگان قرار می گیرد.

قانون تجارت ایران در ماده 20 ، شرکت های تجاری را به هفت نوع به شرح ذیل تقسیم کرده است:
1. شرکت سهامی 2. شرکت با مسئولیت محدود 3. اخذ کارت بازرگانی شرکت تضامنی 4. شرکت مختلط غیر سهامی 5. شرکت مختلط سهامی 6. شرکت نسبی 7. شرکت تعاونی تولید و مصرف
در این مقاله بعضی مسائل مشترک شرکت های تجاری را به شرح ذیل مورد بحث قرار می دهیم :
اول – ثبت شرکت ها
هر چند هر شرکتی بعد از تشکیل طبق ماده 583 قانون تجارت دارای شخصیت حقوقی است با وجود این طبق ماده 195 همان قانون : " ثبت کلیه شرکت های مذکور در این قانون الزامی و تابع مقررات قانون ثبت شرکت هاست" ، بنابراین شرکت های تجاری قبل از ثبت ، از لحاظ قانون و عرف جامعه ، دارای شخصیت حقوقی شناخته شده نیستند و نیز عملاَ شرکت از نظر فعالیت های اجتماعی مواجه با مشکلاتی می شود. مثلاَ بانک ها قبل از ثبت شرکت هیچ گونه حسابی به نام آن باز نمی کنند.
ثبت شرکت تجاری، موجب اطمینان از رسمیت شرکت ، برای اعضاء و اطلاع از وضعیت شرکت برای کسانی که می خواهند با شرکت وارد معامله گردند می شود. همچنین ثبت شرکت های تجاری به دولت نیز امکان می دهد تا از نوع فعالیت، میزان سرمایه گذاری، تعداد و به طور کلی وضعیت شرکت های تجاری، که می توانند در اوضاع اقتصادی هر کشوری موثر باشند، اطلاع دقیق پیدا کرده و خط مشی اقتصادی خود را بهتر تعیین کند.
ثبت شرکت ها اگرچه مشمول مقررات مختلف بوده و در مورد شرکت های داخلی، خارجی ، بیمه ، کسبه جزء و غیره تفاوت های مختصری دارد، ولی اصول ثبت همه آن ها یکسان است که به شرح ذیل مقررات آن را مورد بررسی قرار می دهیم .
الف ) مرجع ثبت شرکت ها
مرجع ثبت شرکت ها در تهران اداره ثبت شرکت ها و در خارج از تهران ، اداره یا شعبه ثبت اسناد و در صورتی که در محل اصولاَ ثبت اسناد نباشد ، دفاتر اسناد رسمی یا دفتر دادگاه خواهد بود.
ب) نحوه درخواست
درخواست ثبت شرکت به موجب تقاضانامه ای خواهد بود که باید در دو نسخه تنظیم و حاوی نکات اساسی مربوط به هر شرکت از قبیل نام ، نوع ، مرکز اصلی ، تابعیت ، میزان سرمایه و غیره بوده و اسناد و مدارک لازم که حکایت از انجام مقررات مربوط به تشکیل هر شرکت می کند ( مثل شرکتنامه ، اساسنامه ، صورتجلسه مجمع عمومی و در مورد بعضی شرکت ها مدارک مربوط به تعهد پرداخت سرمایه شرکت و تسلیم سرمایه غیر نقدی و از این قبیل ) که در هر یک از شرکت های هفت گانه متفاوت است ، تسلیم مرجع ثبت گردد.
پس از ثبت شرکت در دفتر مخصوص و همچنین در دفتر دیگری که حاوی شماره ردیف و خلاصه شرکتنامه و اساسنامه است ، خلاصه شرکتنامه باید در ظرف ماه اول ثبت شرکت ، در روزنامه رسمی و یک روزنامه کثیرالانتشار درج گردد.
تغییرات در شرکت نیز به ترتیب فوق باید به ثبت برسد. شعب شرکت ، معمولاَ همراه با شعبه اصلی ، والا می بایست به عنوان تغییرات به ثبت برسند. ولی شرکت های فرعی باید جداگانه و به صورت مستقل با همان تشریفات ثبت شعبه اصلی به ثبت برسند، زیرا این شرکت ها دارای شخصیت حقوقی مستقل از شرکت اصلی هستند.
عدم ثبت شرکت اولاَ موجب تضامنی محسوب کردن آن است ، ثانیاَ مشمول مجازات جرایم نقدی خواهد بود.